Ses

Katı, sıvı ve gaz halindeki maddelerin oluşturduğu maddesel ortamlarda dalga şeklinde yayılabilen enerji türüne ses denir. Tepsiye vurduğumuzda tepsinin titreştiğini hissederiz. Çünkü ses, titreşimlerden oluşan bir enerji türüdür.

Dışarıda çalan korna sesini evin içindeyken duyabiliyoruz. Sesin maddesel ortamlardaki bu hareketine sesin yayılması denir. Ses en iyi katı ortamda yayılır çünkü katı maddelerin molekülleri birbirlerine çok yakındır.

Yanda gördüğünüz titreştirilince ana seslerden birini vermek üzere yapılan bir alet olan diyapozondur. 

Seslerdeki incelikleri kulakları ile hassas olarak ayırt edebilenler diyapazonun sesini dinleyerek telli müzik âletlerini kolayca ayarlayabilirler.Çünkü diyapozonun ucuna vurulduğu zaman çıkan ses hep aynı notayı çıkarır.

Sesin yayılması animasyonu ile faydalı bir gözlem yapın:

Tıklayınız

Ses de yansır mı?

Bir odada oluşturulan sesin duyulma şiddeti odanın boş ya da dolu olmasına göre değişir. Boş odada oluşturulan ses, içinde eşyalar bulunan odadakine göre daha şiddetli duyulur. Bunun sebebi odanın duvarlarına çarpan ses dalgalarının büyük bir kısmının yansımaya uğramasıdır. 

Yüksek binaların bulunduğu bir alanda bağırdığınızda sesinizi tekrar duyarsınız. Bu olayın adı ‘yankı’dır. Ses dalgalarının sert bir yüzeye çarpıp yansıyarak tekrar duyulması durumudur.

Balina, yunus ve yarasa gibi canlılar avlarının yerlerini sesin yansıma özelliğinden yararlanarak tespit eder. Kedi ve kopekler bizim duymadığımız sesleri duyduklarından bazı kopek bakıcıları bizim duymadığımız sesleri üreten düdükler kullanarak hayvanları eğitirler. Bu düdüklerin sesleri insanlar tarafından duyulmadığından rahatsızlık vermez.

Sonar, ultrason, radar gibi aletler duyulamayacak kadar yüksek ses dalgaları yaymakta ve çarptıkları maddelerle ilgili bilgiler geri getirmektedirler.